Moet je betalen om zonnestroom op het net te zetten?

In Vlaanderen wekken zonnepanelen superveel stroom op, vooral als de zon schijnt. Maar wat als er te veel stroom is? Moet je dan betalen om die extra stroom op het elektriciteitsnet te zetten? En wat kun je doen om dat te vermijden? In dit artikel beantwoorden we al je vragen, stap voor stap. We maken het makkelijk en leuk, zodat je precies snapt hoe het zit.

Vraag 1: Wat gebeurt er met stroom van zonnepanelen?

Antwoord: Zonnepanelen maken elektriciteit van zonlicht. Als je thuis bent en je computer, wasmachine aanzet of je telefoon oplaadt, gebruik je die stroom meteen. Maar wat als je niet thuis bent en de zon schijnt hard? Dan maken je zonnepanelen meer stroom dan je nodig hebt. Die extra stroom gaat naar het elektriciteitsnet, zodat andere huizen het kunnen gebruiken. Normaal krijg je daar geld voor via iets dat het “injectietarief” heet – een soort beloning van de energieleverancier. Maar binnenkort kan het in Vlaanderen anders zijn: soms moet je betalen om die stroom op het net te zetten!

Waarom? Er zijn nu zo veel zonnepanelen in België dat er op zonnige dagen een “overaanbod” is. Dat betekent: te veel stroom en te weinig mensen om het te gebruiken. Het net raakt een beetje vol, en energieleveranciers willen niet altijd betalen voor jouw extra stroom. Sterker nog, vanaf 2025 zullen sommige installaties een paar tientallen euro”s per jaar moeten betalen, vooral in de lente en zomer als de zon het meest schijnt. Op dit ogenblik is het tarief nog niet echt gekend.

Vraag 2: Waarom zou je moeten betalen voor je eigen stroom?

Antwoord: Dit klinkt gek, toch? Je maakt zelf stroom met je zonnepanelen, en dan zou je nog moeten betalen om die weg te geven? Het zit zo: het elektriciteitsnet is als een grote snelweg voor stroom. Als iedereen tegelijkertijd zijn extra stroom erop gooit (bijvoorbeeld op een superzonnige dag), wordt het te druk. Energieleveranciers moeten dan extra werk doen om alles in balans te houden, en dat kost geld. In plaats van jou te betalen voor je stroom, rekenen ze soms een kleine kost door, ook wel de “zonnekost” genoemd.

In 2024 betaalden energieleveranciers nog gemiddeld 4 cent per kilowattuur (kWh) voor je extra stroom, maar dat was al superlaag vergeleken met vroeger (soms wel 50 cent in 2022!). Nu, in 2025, zeggen experts dat sommige leveranciers misschien zelfs een paar cent per kWh gaan vragen in plaats van geven. Gelukkig blijft het volgens hen beperkt: denk aan 20 tot 50 euro per jaar voor een gemiddeld gezin. Maar hoe meer zonnepanelen er komen, hoe vaker dit kan gebeuren.

Vraag 3: Hoeveel zonnepanelen zijn er eigenlijk in Vlaanderen?

Antwoord: Even een cool feitje: in Vlaanderen stonden er eind 2024 meer dan 700.000 zonnepaneleninstallaties! Dat is echt veel – bijna één op de drie huizen heeft ze. Samen wekken ze genoeg stroom op om heel Vlaanderen van energie te voorzien op een zonnige dag. Maar dat is ook het probleem: als iedereen tegelijk stroom maakt, kan het net het niet altijd aan. Daarom praten experts over slimme oplossingen, zoals minder stroom op het net zetten en meer zelf gebruiken. Daar komen we zo op!

Lees ook: zijn zonnepanelen nog interessant?

Vraag 4: Hoe kun je voorkomen dat je betaalt om stroom weg te geven?

Antwoord: Gelukkig zijn er trucjes om die zonnekost te skippen! Hier zijn vier tips die experts geven, uitgelegd zodat jij het snapt:

Tip 1: Gebruik je stroom slim op piekmomenten

Op warme, zonnige dagen maken je zonnepanelen het meest stroom, vooral rond de middag. Dat is hét moment om je elektrische spullen aan te zetten! Heb je een elektrische fiets of scooter? Laad die dan op. Of zet de wasmachine aan voor je sportkleren. Zelfs als je vaatwasser of droogkast niet veel stroom slurpt, maken al die apparaten samen een verschil. Experts zeggen dat “witte toestellen” (zoals wasmachines en koelkasten) wel 20% van je stroomverbruik uitmaken. Dus als je die overdag aanzet, gebruik je je eigen zonnestroom en hoef je minder op het net te zetten.

Tip 2: Koop een thuisbatterij

Een thuisbatterij is als een grote powerbank voor je huis. Hij slaat je extra zonnestroom op, zodat je die ’s avonds kunt gebruiken voor Netflix of je lampen. Handig, toch? Maar er is een maar: zo’n batterij kost tussen de 5500 en 8000 euro, en hij gaat zo’n 10 jaar mee. Sommige experts twijfelen of je dat geld wel terugverdient met wat je nu bespaart. Toch wordt het steeds interessanter, want hoe meer overaanbod er is, hoe meer een batterij je helpt om geen kosten te maken.

Vanaf 1 april 2025 komen er ook “plug-and-play”-batterijen: die plug je gewoon in het stopcontact zonder dure installatie. Dat scheelt alweer!

Tip 3: Gebruik een energiemanagementsysteem (EMS)

Dit is een slimme gadget of app die je stroomverbruik regelt. Stel: je hebt een thuisbatterij en een elektrische auto. Een EMS kijkt naar de elektriciteitsprijzen (die een dag van tevoren bekend zijn) en beslist wanneer je batterij oplaadt of je auto stroom krijgt. Het kan zelfs je wasmachine aanzetten als de zon schijnt en de stroom gratis is van je panelen. Zo’n systeem werkt ook met je “omvormer” – dat is het kastje dat zonnestroom klaarzet voor je huis. Als er te veel stroom is, zorgt de EMS dat je niet alles op het net dumpt. Supercool, toch?

Tip 4: Vergelijk energieleveranciers

Niet elke leverancier rekent hetzelfde. Sommige vragen meer kosten als je stroom op het net zet, andere minder. Maar pas op: een leverancier die bijna niks vraagt om stroom te injecteren, kan wel een hoge prijs rekenen als je ’s avonds stroom van het net haalt (het “afnametarief”). Dus je moet het totaalplaatje checken: wat kost het om stroom te kopen én te verkopen? Websites zoals die van de VREG (de Vlaamse energiewaakhond) helpen je om leveranciers te vergelijken.

Vraag 5: Wat is een thuisbatterij precies en hoe werkt die?

Antwoord: Een thuisbatterij is een soort mega-accu, een beetje zoals de batterij in je Laptop, maar dan voor je hele huis. Als je zonnepanelen overdag stroom maken en jij bent afwezig, slaat de batterij die energie op. ’s Avonds, als je thuiskomt en je kamer verlicht of je wasmachine aanzet, gebruik je die opgeslagen stroom. Zo hoef je geen dure stroom van het net te kopen én je hoeft je extra zonnestroom niet weg te geven.

In 2025 zijn er batterijen van merken zoals Tesla (de Powerwall) die populair zijn in Vlaanderen. Ze kosten best veel, maar de prijs daalt langzaam. En met die nieuwe plug-and-play-optie vanaf april 2025 wordt het nog makkelijker. Experts denken dat batterijen in de toekomst goedkoper en beter worden, vooral omdat we ze harder nodig hebben door al die zonnepanelen.

Vraag 6: Wat doet een energiemanagementsysteem nog meer?

Antwoord: Een EMS is echt een slimme uitvinding! Het is niet alleen een app die je batterij oplaadt, maar het kan je hele huis slim maken. Bijvoorbeeld: stel dat je een warmtepomp hebt (een soort airco die je huis verwarmt met stroom). Het EMS zet die aan als je zonnepanelen veel stroom maken, zodat je geen gas of dure elektriciteit nodig hebt. Het kijkt ook naar het weer: als het morgen zonnig wordt, zorgt het dat je batterij klaar is om op te laden. Sommige systemen sturen zelfs een melding naar je telefoon: “Hey, zet de vaatwasser aan, de zon schijnt nu!” Hoe cool is dat?

Vraag 7: Wat als er te veel zonnestroom is in de toekomst?

Antwoord: Experts denken dat er in de toekomst nog veel meer zonnepanelen komen. In 2024 groeide het aantal al met 10% in Vlaanderen, en dat gaat door. Als iedereen zonnepanelen heeft, wordt dat overaanbod een groter probleem. Het net kan het niet altijd aan, en dan moeten energieleveranciers trucjes uithalen, zoals stroom goedkoper maken of zelfs afsluiten. Maar voor jou is dat goed nieuws: thuisbatterijen en EMS-systemen worden dan nog belangrijker. Misschien krijg je zelfs korting op zo’n batterij van de overheid, zoals nu al soms gebeurt (in 2024 was er een premie tot 1725 euro!).