De digitale euro eenvoudig uitgelegd

De digitale euro komt eraan. Maar wat is het eigenlijk?

Misschien denk je: “Mijn geld op de bank is toch al digitaal?”

Dat klopt. Geld op een bankrekening bestaat tegenwoordig grotendeels uit digitale gegevens. Waarom hebben we dan nog een digitale euro nodig?

Het antwoord zit vooral in wie het geld uitgeeft en wat de digitale euro voor de consument zou moeten betekenen.

Eerst: wat is geld op je bankrekening?

Stel dat er €1.000 op je bankrekening staat.

Je ziet dat bedrag in je bankapp, maar er liggen geen duizend euro’s ergens voor jou klaar. Je bank houdt digitaal bij dat je recht hebt op €1.000.

Dat bedrag is een vordering op je commerciële bank.

Wanneer je €100 betaalt, wordt de administratie aangepast: jouw saldo daalt en het geld komt bij de ontvanger terecht.

Je geld is dus digitaal, maar het is bankgeld.

Wat is dan een digitale euro?

Een digitale euro zou ook digitaal geld zijn, maar met een belangrijk verschil.

De digitale euro wordt uitgegeven door het Eurosysteem, dat bestaat uit de Europese Centrale Bank (ECB) en de nationale centrale banken van de eurolanden.

Het is daarmee centralebankgeld.

Dat kennen we vandaag al: contant geld.

Een eurobiljet van €50 is bijvoorbeeld centralebankgeld. De digitale euro zou in feite de digitale vorm daarvan worden.

Je kunt het eenvoudig onthouden:

Bankrekening = digitaal geld van een commerciële bank.
Digitale euro = digitaal geld van de centrale bank.
Contant geld = fysiek geld van de centrale bank.

Maar ik betaal toch al digitaal?

Zeker.

Wanneer je vandaag met je bankkaart, smartphone of online bankapp betaalt, betaal je meestal met geld dat op een bankrekening staat.

Daarom is de digitale euro niet bedoeld om het digitaal betalen uit te vinden. Dat doen we al jaren.

Het verschil zit achter de schermen.

Bij een gewone bankrekening vertrouw je voor je geld op een commerciële bank.

Bij een digitale euro gaat het om geld dat door het Eurosysteem wordt uitgegeven.

Voor de consument kan een betaling er overigens vrijwel hetzelfde uitzien.

Je betaalt bijvoorbeeld €25 en op je scherm staat daarna:

€975

Het verschil zit niet in wat je op het scherm ziet, maar in wat die €25 precies is.

Wat heb ik er als consument aan?

Dat is natuurlijk de belangrijkste vraag.

De digitale euro moet verschillende voordelen bieden.

1. Een digitale vorm van publiek geld

Vandaag kun je publiek geld vooral kennen als contant geld.

Met de digitale euro zou je ook digitaal met centralebankgeld kunnen betalen.

Dat geeft consumenten naast bankgeld een andere vorm van digitaal geld.

2. Basisgebruik zou gratis moeten zijn

Volgens het huidige ontwerp moet het basisgebruik van de digitale euro voor consumenten gratis zijn.

Dat betekent niet dat iedere mogelijke dienst rond de digitale euro gratis zal zijn. Banken en andere betaaldienstverleners kunnen bijvoorbeeld kosten aanrekenen voor aanvullende diensten.

Maar voor de gewone consument zou het basisgebruik niet bedoeld zijn als een betalende bankdienst.

3. Betalen in de hele eurozone

Een belangrijk doel is dat je de digitale euro in de hele eurozone kunt gebruiken.

Je zou dus in principe met dezelfde digitale euro kunnen betalen in België, Frankrijk, Duitsland, Spanje of andere landen die de euro gebruiken.

Dat moet het gebruik van één Europese betaaloplossing gemakkelijker maken.

4. Minder afhankelijk van één commerciële bank

Een digitale euro is geen tegoed dat door jouw commerciële bank wordt uitgegeven.

Je zou daardoor naast je gewone bankrekening ook over centraal bankgeld kunnen beschikken.

Dat betekent niet dat je geen bank meer nodig hebt. Banken blijven een belangrijke rol spelen in het financiële systeem en zouden ook diensten rond de digitale euro kunnen aanbieden.

5. Ook offline betalen moet mogelijk worden

In het ontwerp van de digitale euro is ook rekening gehouden met offline betalingen.

Dat betekent dat bepaalde betalingen mogelijk zouden moeten zijn zonder dat je op dat moment een internetverbinding hebt.

Dat lijkt op een van de voordelen van contant geld: je hebt niet voor iedere betaling een werkende internetverbinding nodig.

6. Aandacht voor privacy

Privacy is een belangrijk onderdeel van de discussie over de digitale euro.

Bij digitale betalingen is er een verschil met contant geld: bij online betalingen moet een digitale transactie worden verwerkt.

De digitale euro wordt daarom ontworpen met maatregelen om de privacy van gebruikers te beschermen. Bij offline betalingen zou de privacy volgens het ontwerp nog sterker worden beschermd.

Het is dus niet juist om te zeggen dat een digitale euro precies hetzelfde als cash is wat privacy betreft.

Is een digitale euro dan beter dan een bankrekening?

Niet noodzakelijk.

Voor veel mensen zal het dagelijkse verschil waarschijnlijk klein zijn.

Je kunt vandaag al:

• contactloos betalen;
• online betalen;
• geld overschrijven;
• geld ontvangen;
• met je smartphone betalen.

De digitale euro maakt dat niet plots allemaal mogelijk.

Het belangrijkste verschil is de aard van het geld waarmee je betaalt.

Bij je bankrekening gaat het om geld dat door een commerciële bank wordt uitgegeven.

Bij een digitale euro gaat het om centralebankgeld.

En wat kost dat?

Hier is een belangrijke nuance.

Je hoort soms dat een digitale euro “gratis” zou zijn.

Voor consumenten zou het basisgebruik van de digitale euro gratis moeten zijn. Dat betekent echter niet dat het hele systeem geen kosten heeft.

Banken en andere betaaldienstverleners moeten de digitale euro bijvoorbeeld technisch mogelijk maken en kunnen voor bepaalde aanvullende diensten wel kosten aanrekenen.

Het is dus beter om te zeggen:

Het basisgebruik van de digitale euro moet voor consumenten gratis zijn.

In plaats van:

Een digitale euro heeft geen kosten.

Een eenvoudig overzicht

	Bankrekening	Digitale euro	Contant geld
Digitaal?	Ja	Ja	Nee
Uitgegeven door	Commerciële bank	Centrale bank	Centrale bank
Centralebankgeld?	Nee	Ja	Ja
Vorm	Rekeningtegoed	Digitale vorm	Biljetten en munten
Basisgebruik voor consument	Kan kosten hebben	Moet gratis zijn	Gratis als betaalmiddel
Offline betalen	Beperkt/afhankelijk van systeem	Voorzien in ontwerp	Ja
Gebruik in eurozone	Afhankelijk van bank/betaalsysteem	Bedoeld voor hele eurozone	Ja

Wat verandert er voor mij?

Voor iemand die vandaag tevreden is met zijn bankkaart of smartphone kan het antwoord verrassend eenvoudig zijn:

misschien niet zo veel.

Je zult nog steeds een bedrag betalen, de winkel zal het geld ontvangen en je saldo zal veranderen.

Het grote verschil zit vooral achter de schermen.

De digitale euro moet ervoor zorgen dat er naast commercieel bankgeld ook een digitale vorm van publiek geld beschikbaar is voor dagelijks gebruik.

Daarmee wordt de digitale euro vooral gezien als een digitale aanvulling op contant geld, niet als een vervanging van je gewone bankrekening.

Is de digitale euro verplicht?

Het idee is niet dat je verplicht wordt om je bankrekening om te zetten naar digitale euro’s of uitsluitend met digitale euro’s te betalen.

Contant geld blijft bestaan en gewone bankrekeningen blijven bestaan.

De digitale euro moet een extra betaalmogelijkheid worden.

Of mensen die mogelijkheid uiteindelijk veel zullen gebruiken, zal vooral afhangen van hoe gemakkelijk, betrouwbaar en nuttig de digitale euro in de praktijk blijkt te zijn.

Kort samengevat

De digitale euro is niet simpelweg “geld op een bankrekening, maar dan met een andere app.”

Het belangrijkste verschil is wie het geld uitgeeft:

Geld op je bankrekening
→ digitaal geld van een commerciële bank.

Digitale euro
→ digitaal centralebankgeld.

Contant geld
→ fysiek centralebankgeld.

Voor de consument kan het dagelijkse gebruik sterk lijken op wat we nu al kennen. Het belangrijkste nieuwe element is dat je ook digitaal met centralebankgeld kunt betalen.

De digitale euro is daarmee vooral bedoeld als de digitale tegenhanger van contant geld.