Erfenis weigeren vanaf 1 augustus gratis tot € 6.664,95: waarom je daarboven wél zelf betaalt

Als je een erfenis krijgt die vol schulden zit, kun je die weigeren (verwerpen), zodat je niet persoonlijk voor de schulden opdraait. Vanaf 1 augustus stijgt het bedrag waaronder dit volledig gratis via de notaris kan naar € 6.664,95. Maar de logica achter deze regeling zorgt vaak voor verwarring: wat als de erfenis wél meer waard is dan dat bedrag? We leggen het uit met drie concrete voorbeelden.

Wanneer iemand overlijdt, erf je niet alleen de bezittingen, zoals een woning of spaargeld, maar helaas ook de eventuele openstaande schulden.

Om erfgenamen te beschermen tegen ongewilde schulden, kun je een erfenis officieel verwerpen bij de notaris. Sinds de invoering van deze regeling is de optie erg populair: jaarlijks verwerpen tienduizenden Belgen een erfenis. Vanaf morgen (1 augustus) stijgt de gratis-grens van € 6.093,20 naar € 6.664,95.

De grote misvatting: wat is het “netto-actief”?

Veel mensen denken: “Als een erfenis groter is dan € 6.664,95, wordt de notaris toch gewoon betaald uit de erfenis?” Dat is helaas een gevaarlijke denkfout.

De wet kijkt naar het netto-actief: de totale waarde van alle bezittingen (zoals een huis of bankrekening) minus de openstaande schulden.

• Is het netto-actief lager dan € 6.664,95 (of negatief)? Dan betaal je niets. Het ereloon van de notaris wordt vergoed via een centraal fonds.
• Is het netto-actief hoger dan € 6.664,95? Dan is de procedure niet gratis en stuurt de notaris de factuur voor de administratie en het ereloon rechtstreeks naar jou.

Belangrijke waarschuwing

Zodra je een erfenis verwerpt, mag je wettelijk gezien geen cent uit die erfenis aanraken. Doe je dat toch om bijvoorbeeld de notaris te betalen, dan beschouwt de rechtbank dit als een ‘stilzwijgende aanvaarding’.

Je bent dan alsnog persoonlijk aansprakelijk voor alle schulden van de overledene.

Drie praktijkvoorbeelden: hoe werkt het concreet?

Situatie 1: De erfenis met pure schulden (altijd gratis)

• Je oom overlijdt en laat een huurwoning na met een inboedel van € 1.000, maar er staat nog € 15.000 aan onbetaalde facturen open.
• Rekensom: € 1.000 – € 15.000 = -€ 14.000.
• Het netto-actief is € 0. Dat is minder dan € 6.664,95 → je verwerpt volledig gratis.

Situatie 2: De “onderwaterwoning” (altijd gratis)

• Je erft een appartement van € 180.000, met een hypothecaire lening van € 190.000 erop.
• Rekensom: € 180.000 – € 190.000 = -€ 10.000.
• Ook hier is het netto-actief € 0 → volledig gratis. Twijfel je zelf of een geërfde woning meer of minder waard is dan de openstaande schulden? Met onze calculator voor de woningwaarde maak je snel een eerste inschatting.

Situatie 3: Weigeren om een andere reden (zelf betalen)

• Je vader overlijdt en laat € 25.000 spaargeld na, zonder schulden. Je hebt al jaren geen contact meer en wilt principieel niets met zijn geld te maken hebben — of je weigert zodat het geld direct naar je eigen kinderen gaat (de generatiesprong).
• Rekensom: € 25.000 – € 0 = +€ 25.000.
• Het netto-actief ligt ver boven € 6.664,95 → de verwerping is niet gratis, de notaris factureert jou rechtstreeks. Wie vermogen liever al bij leven aan de volgende generatie doorgeeft, kan dat trouwens ook via een schenking regelen — lees onze gids over de voor- en nadelen.

Samengevat

De grens van € 6.664,95 gaat over het netto-actief, niet over de brutowaarde van de erfenis. Bij twijfel over schulden is beneficiair aanvaarden vaak de veiligste weg. En erf je (mede) een woning die de erfgenamen liever verkopen dan houden? Dan lees je in ons artikel over een huis verkopen waar je rekening mee moet houden.

Situatie van de erfenis	Wat is de beste stap?	Kostennotatie
Zekerheid over zware schulden	Direct verwerpen bij de notaris. Wacht hier niet te lang mee.	Gratis (tot € 6.664,95 netto)
Groot positief saldo, maar je wilt niet	Verwerpen bij de notaris (bijvoorbeeld voor je kinderen)	Zelf betalen (notariskosten)
Twijfel over de administratie/schulden	Kies voor aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving. De notaris zoekt dan eerst alle schulden uit.	Zelf betalen (voor het opmaken van de boedelbeschrijving)

Heb je vragen over jouw specifieke situatie of wil je een verwerping in gang zetten? Neem dan altijd rechtstreeks contact op met een notariskantoor in jouw buurt voor sluitend juridisch advies.